W skrócie: Kawa zbożowa to napój z prażonych zbóż, najczęściej jęczmienia i żyta, często z dodatkiem cykorii. Nie zawiera kofeiny, ale klasyczna wersja zbożowa zawiera gluten, a bez glutenu są napoje z samej cykorii, żołędzi czy korzenia mniszka. Sprawdza się u osób ograniczających kofeinę, a w ciąży, przy problemach jelitowych lub w przypadku małych dzieci w razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem.
Kawa zbożowa: z czego powstaje, dla kogo się nadaje i czy ma gluten
Kawa zbożowa wraca do łask jako napój dla osób ograniczających kofeinę, ale nazwa obejmuje kilka bardzo różnych produktów. Klasyczna kawa zbożowa powstaje z prażonego jęczmienia i żyta, więc zawiera gluten, natomiast kawa z cykorii, z żołędzi czy z korzenia mniszka jest go pozbawiona, przy czym wszystkie łączy brak kofeiny.
Rodzaje i skład
| Rodzaj | Surowiec | Gluten | Smak |
|---|---|---|---|
| Kawa zbożowa | jęczmień, żyto, cykoria | tak | słodkawy, słodowy |
| Z cykorii (inulina) | korzeń cykorii | nie | karmelowo-gorzki |
| Żołędziowa | żołędzie dębu | nie | orzechowy, wytrawny |
| Z korzenia mniszka | mniszek lekarski | nie | ziemisty, gorzkawy |
| Z topinamburu | bulwy słonecznika bulwiastego | nie | lekko słodki |
Wspólna cecha wszystkich: całkowity brak kofeiny. Wspólny mechanizm smaku: prażenie surowca, podczas którego zachodzą reakcje Maillarda i karmelizacja, dające aromat kojarzący się z kawą.
Uwaga na skład kawy zbożowej. Nazwa handlowa bywa myląca, większość produktów to mieszanki, w których cykoria występuje obok zbóż. Jeśli szukasz wersji bezglutenowej, sprawdzaj etykietę, nie nazwę.
Dla kogo
- Osoby ograniczające kofeinę, z powodu nadciśnienia, zaburzeń rytmu, lęku czy problemów ze snem
- Kobiety w ciąży, którym zależy na napoju o kawowym charakterze bez kofeiny
- Dzieci, kawa zbożowa była tradycyjnym napojem dziecięcym w polskich domach, choć warto pamiętać, że bywa dosładzana
- Wieczorem, gdy chcesz rytuału kawy bez konsekwencji dla snu
Kwestia inuliny. Kawa z cykorii zawiera inulinę, błonnik rozpuszczalny o działaniu prebiotycznym. Dla części osób to zaleta, dla innych źródło wzdęć, zwłaszcza przy zespole jelita drażliwego. Jeśli po kilku kubkach odczuwasz dyskomfort, prawdopodobnie to właśnie inulina.
Jak przygotować i czego się nie spodziewać
- Rozpuszczalna, łyżeczka na filiżankę gorącej wody lub mleka
- Sypka do zaparzania, jak kawę przelewową albo w zaparzaczu, 2-3 minuty
- Z mlekiem, większość rodzajów wypada lepiej z mlekiem niż solo, bo tłuszcz łagodzi goryczkę
- Z przyprawami, cynamon, kardamon i wanilia dobrze się komponują
Uczciwie o oczekiwaniach: kawa zbożowa nie smakuje jak kawa. Ma słodowy, karmelowy profil i brakuje jej goryczy oraz kwasowości ziaren kawowca. Traktowana jako zamiennik zwykle rozczarowuje; traktowana jako osobny napój bywa naprawdę przyjemna.
Nie ma też oczywiście działania pobudzającego, jeśli sięgasz po kawę głównie dla energii, kawa zbożowa tego nie zastąpi.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czy kawa zbożowa zawiera gluten?
Klasyczna tak, powstaje z jęczmienia i żyta. Bezglutenowe są kawy z cykorii, żołędzi, korzenia mniszka i topinamburu.
Czy kawa zbożowa ma kofeinę?
Nie, żaden z tych napojów nie zawiera kofeiny.
Czy kawa zbożowa smakuje jak kawa?
Nie. Ma słodowy, karmelowy profil bez goryczy i kwasowości charakterystycznej dla kawy. Lepiej traktować ją jako osobny napój.
Czy kawę zbożową mogą pić dzieci?
Nie zawiera kofeiny, więc bywa podawana dzieciom. Zwróć uwagę na zawartość cukru w produktach rozpuszczalnych.
Dlaczego po kawie z cykorii mam wzdęcia?
Cykoria zawiera inulinę, błonnik prebiotyczny, który u części osób, zwłaszcza przy zespole jelita drażliwego, powoduje wzdęcia.
Gdzie kupić kawę zbożową
Sprawdzaj skład, jeśli zależy Ci na wersji bezglutenowej. W sklepie Bio Premium Food znajdziesz kawę zbożową, kawę żołędziową oraz kawę z korzenia mniszka.
Artykuł ma charakter informacyjny.
Najczęstsze pytania
Z czego robi się kawę zbożową?
Z prażonego jęczmienia i żyta, często z dodatkiem cykorii. Podczas prażenia zachodzą reakcje Maillarda i karmelizacja, które dają aromat kojarzący się z kawą.
Jak przygotować kawę zbożową?
Wersję rozpuszczalną wystarczy zalać gorącą wodą lub mlekiem, łyżeczka na filiżankę. Sypką parzy się 2 do 3 minut w zaparzaczu albo jak kawę przelewową.
Czy kawę zbożową można pić wieczorem?
Tak. Nie ma kofeiny, więc pozwala zachować rytuał kawy bez wpływu na sen.
Jak sprawdzić, czy kawa zbożowa jest bezglutenowa?
Trzeba czytać skład, a nie nazwę, bo większość produktów to mieszanki zbóż z cykorią. Jeśli w składzie jest jęczmień, żyto lub orkisz, napój zawiera gluten.
W naszym sklepie: w kategorii kawa zbożowa znajdziesz m.in. kawę zbożową instant, kawę zbożową yannoh i kawę zbożową orkiszową.
Piśmiennictwo naukowe
[1] Nwafor, F.I., Tchimene, M.K., Onyekere, P.F. i wsp. (2017). Ethnobiological study of coffee substitutes. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 6(4), 1-7.
[2] Roberfroid, M.B. (2007). Inulin-type fructans: functional food ingredients. The Journal of Nutrition, 137(11 Suppl), 2493S-2502S.
O autorze
dr inż. Mateusz Buzała jest doktorem nauk rolniczych i właścicielem Bio Premium Food, ekologicznych delikatesów i sklepu internetowego ze zdrową żywnością. Stopień naukowy uzyskał na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy (obecnie Politechnika Bydgoska), gdzie prowadził badania naukowe i działalność dydaktyczną. Jest autorem polskich i zagranicznych publikacji naukowych z zakresu nauk rolniczych i nauk o żywności. Marka Bio Premium Food powstała z przekonania, że dostęp do wysokiej jakości żywności ekologicznej, superfoods i zdrowych produktów nie powinien być przywilejem nielicznych. Mateusz Buzała łączy warsztat naukowca z codzienną praktyką, osobiście selekcjonuje produkty trafiające do oferty sklepu, kierując się składem, pochodzeniem i jakością, a nie wyłącznie ceną. To podejście sprawia, że jego teksty o suplementacji i zdrowej żywności opierają się na faktach i badaniach naukowych, a nie na trendach marketingowych.
Profil naukowy: ResearchGate
Social media: @biopremiumfood