Kawa zbożowa: z czego powstaje, dla kogo się nadaje i czy ma gluten
Kawa zbożowa wraca do łask jako napój dla osób ograniczających kofeinę, ale nazwa obejmuje kilka bardzo różnych produktów. Klasyczna kawa zbożowa powstaje z prażonego jęczmienia i żyta, więc zawiera gluten – natomiast kawa z cykorii, z żołędzi czy z korzenia mniszka jest go pozbawiona, przy czym wszystkie łączy brak kofeiny.
Rodzaje i skład
| Rodzaj | Surowiec | Gluten | Smak |
|---|---|---|---|
| Kawa zbożowa | jęczmień, żyto, cykoria | tak | słodkawy, słodowy |
| Z cykorii (inulina) | korzeń cykorii | nie | karmelowo-gorzki |
| Żołędziowa | żołędzie dębu | nie | orzechowy, wytrawny |
| Z korzenia mniszka | mniszek lekarski | nie | ziemisty, gorzkawy |
| Z topinamburu | bulwy słonecznika bulwiastego | nie | lekko słodki |
Wspólna cecha wszystkich: całkowity brak kofeiny. Wspólny mechanizm smaku: prażenie surowca, podczas którego zachodzą reakcje Maillarda i karmelizacja, dające aromat kojarzący się z kawą.
Uwaga na skład kawy zbożowej. Nazwa handlowa bywa myląca – większość produktów to mieszanki, w których cykoria występuje obok zbóż. Jeśli szukasz wersji bezglutenowej, sprawdzaj etykietę, nie nazwę.
Dla kogo
- Osoby ograniczające kofeinę – z powodu nadciśnienia, zaburzeń rytmu, lęku czy problemów ze snem
- Kobiety w ciąży, którym zależy na napoju o kawowym charakterze bez kofeiny
- Dzieci – kawa zbożowa była tradycyjnym napojem dziecięcym w polskich domach, choć warto pamiętać, że bywa dosładzana
- Wieczorem – gdy chcesz rytuału kawy bez konsekwencji dla snu
Kwestia inuliny. Kawa z cykorii zawiera inulinę – błonnik rozpuszczalny o działaniu prebiotycznym. Dla części osób to zaleta, dla innych źródło wzdęć, zwłaszcza przy zespole jelita drażliwego. Jeśli po kilku kubkach odczuwasz dyskomfort, prawdopodobnie to właśnie inulina.
Jak przygotować i czego się nie spodziewać
- Rozpuszczalna – łyżeczka na filiżankę gorącej wody lub mleka
- Sypka do zaparzania – jak kawę przelewową albo w zaparzaczu, 2-3 minuty
- Z mlekiem – większość rodzajów wypada lepiej z mlekiem niż solo, bo tłuszcz łagodzi goryczkę
- Z przyprawami – cynamon, kardamon i wanilia dobrze się komponują
Uczciwie o oczekiwaniach: kawa zbożowa nie smakuje jak kawa. Ma słodowy, karmelowy profil i brakuje jej goryczy oraz kwasowości ziaren kawowca. Traktowana jako zamiennik zwykle rozczarowuje; traktowana jako osobny napój bywa naprawdę przyjemna.
Nie ma też oczywiście działania pobudzającego – jeśli sięgasz po kawę głównie dla energii, kawa zbożowa tego nie zastąpi.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czy kawa zbożowa zawiera gluten?
Klasyczna tak – powstaje z jęczmienia i żyta. Bezglutenowe są kawy z cykorii, żołędzi, korzenia mniszka i topinamburu.
Czy kawa zbożowa ma kofeinę?
Nie, żaden z tych napojów nie zawiera kofeiny.
Czy kawa zbożowa smakuje jak kawa?
Nie. Ma słodowy, karmelowy profil bez goryczy i kwasowości charakterystycznej dla kawy. Lepiej traktować ją jako osobny napój.
Czy kawę zbożową mogą pić dzieci?
Nie zawiera kofeiny, więc bywa podawana dzieciom. Zwróć uwagę na zawartość cukru w produktach rozpuszczalnych.
Dlaczego po kawie z cykorii mam wzdęcia?
Cykoria zawiera inulinę – błonnik prebiotyczny, który u części osób, zwłaszcza przy zespole jelita drażliwego, powoduje wzdęcia.
Gdzie kupić kawę zbożową
Sprawdzaj skład, jeśli zależy Ci na wersji bezglutenowej. W sklepie Bio Premium Food znajdziesz kawę zbożową, kawę żołędziową oraz kawę z korzenia mniszka.
Artykuł ma charakter informacyjny.
Piśmiennictwo naukowe
[1] Nwafor, F.I., Tchimene, M.K., Onyekere, P.F. i wsp. (2017). Ethnobiological study of coffee substitutes. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 6(4), 1-7.
[2] Roberfroid, M.B. (2007). Inulin-type fructans: functional food ingredients. The Journal of Nutrition, 137(11 Suppl), 2493S-2502S.
O autorze
dr inż. Mateusz Buzała jest doktorem nauk rolniczych i właścicielem Bio Premium Food – ekologicznych delikatesów i sklepu internetowego ze zdrową żywnością. Stopień naukowy uzyskał na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy (obecnie Politechnika Bydgoska), gdzie prowadził badania naukowe i działalność dydaktyczną. Jest autorem polskich i zagranicznych publikacji naukowych z zakresu nauk rolniczych i nauk o żywności. Marka Bio Premium Food powstała z przekonania, że dostęp do wysokiej jakości żywności ekologicznej, superfoods i zdrowych produktów nie powinien być przywilejem nielicznych. Mateusz Buzała łączy warsztat naukowca z codzienną praktyką – osobiście selekcjonuje produkty trafiające do oferty sklepu, kierując się składem, pochodzeniem i jakością, a nie wyłącznie ceną. To podejście sprawia, że jego teksty o suplementacji i zdrowej żywności opierają się na faktach i badaniach naukowych, a nie na trendach marketingowych.
Profil naukowy: ResearchGate
Social media: @biopremiumfood