Matcha: jak ją parzyć, czym różni się od zielonej herbaty i ile ma kofeiny
Pierwsza filiżanka matchy często zniechęca gorzkim, trawiastym smakiem, przypisywanym samej herbacie. W większości przypadków winna jest woda – matchę zalewa się wodą o temperaturze około 70-80°C, bo wrzątek wydobywa z niej garbniki i niszczy delikatne aminokwasy odpowiedzialne za łagodny, umami profil.
Czym różni się od zwykłej zielonej herbaty
Fundamentalna różnica polega na tym, że matchę się zjada, a nie zaparza. To sproszkowane liście, które trafiają do napoju w całości – w przypadku klasycznej herbaty pijesz jedynie napar, a liście wyrzucasz.
- Zacienianie – krzewy przeznaczone na matchę osłania się na 3-4 tygodnie przed zbiorem. Roślina zwiększa wtedy produkcję chlorofilu i L-teaniny, co daje intensywny kolor i łagodniejszy smak
- Mielenie na kamiennych żarnach – powolne, żeby nie podgrzać proszku
- Wyższa zawartość kofeiny w przeliczeniu na porcję – około 60-70 mg w typowej filiżance wobec 25-40 mg w zielonej herbacie zaparzanej
L-teanina, aminokwas obecny w matchy w podwyższonych ilościach, jest wiązana z łagodniejszym profilem pobudzenia niż po kawie – bez gwałtownego skoku i spadku. Badania nad połączeniem L-teaniny i kofeiny wskazują na poprawę uwagi w zadaniach wymagających skupienia [2].
Jak parzyć
Usucha – klasyczna, rzadsza:
- Przesiej 1-2 g proszku (pół łyżeczki) przez sitko do miseczki – matcha lubi się zbrylać
- Zalej 70 ml wody o temperaturze 70-80°C. Nie wrzątkiem
- Ubijaj bambusowym chasen ruchem litery W przez 15-20 sekund, aż powstanie warstwa drobnej piany
Koicha – gęsta: 4 g proszku na 30 ml wody, mieszane wolniej, bez ubijania piany. Zdecydowanie intensywniejsza.
Matcha latte: przygotuj usucha, a potem dolej podgrzane mleko lub napój roślinny. Napój owsiany typu barista wypada tu najlepiej.
Bez chasen? Spieniacz do mleka albo shaker z zimną wodą też zadziała. Zwykła łyżeczka nie rozbije grudek.
Jak wybierać i przechowywać
- Kolor – intensywnie zielony, wręcz jadeitowy. Matowy, żółtawy albo oliwkowy proszek to znak niskiej jakości albo utlenienia
- Klasa ceremonialna a kulinarna – ceremonialna z młodych liści, łagodniejsza, do picia solo. Kulinarna tańsza i bardziej gorzka, do latte i wypieków, gdzie i tak dodasz mleko lub cukier
- Pochodzenie – najwyżej cenione regiony to Uji, Nishio i Kagoshima
- Przechowywanie – szczelnie, w lodówce, z dala od światła i zapachów. Sproszkowane liście utleniają się szybko, więc po otwarciu zużyj w 1-2 miesiące
Ile pić. Dwie, trzy filiżanki dziennie to około 150-200 mg kofeiny. Ponieważ pijesz cały liść, spożywasz też więcej związków, które w naparze zostałyby w fusach – warto zachować umiar, zwłaszcza wieczorem.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
W jakiej temperaturze parzyć matchę?
70-80°C. Wrzątek wydobywa garbniki i sprawia, że napój staje się gorzki.
Ile kofeiny ma matcha?
Około 60-70 mg w typowej filiżance, więcej niż zaparzana zielona herbata (25-40 mg), bo pijesz cały sproszkowany liść.
Czym różni się matcha od zielonej herbaty?
Matcha to sproszkowane liście spożywane w całości, z krzewów zacienianych przed zbiorem. Zwykłą zieloną herbatę zaparzasz i wyrzucasz liście.
Matcha ceremonialna czy kulinarna?
Ceremonialna do picia solo – jest łagodniejsza. Kulinarna do latte i wypieków, gdzie jej wyrazistość nie przeszkadza.
Jak przechowywać matchę?
Szczelnie zamkniętą, w lodówce, z dala od światła i zapachów. Po otwarciu zużyj w ciągu 1-2 miesięcy.
Gdzie kupić matchę
Zwróć uwagę na kolor i klasę – to najlepsze wskaźniki jakości. W sklepie Bio Premium Food znajdziesz zieloną herbatę i matchę oraz pozostałe herbaty.
Artykuł ma charakter informacyjny.
Piśmiennictwo naukowe
[1] Kochman, J., Jakubczyk, K., Antoniewicz, J. i wsp. (2020). Health benefits and chemical composition of matcha green tea: a review. Molecules, 26(1), 85.
[2] Owen, G.N., Parnell, H., De Bruin, E.A., Rycroft, J.A. (2008). The combined effects of L-theanine and caffeine on cognitive performance and mood. Nutritional Neuroscience, 11(4), 193-198.
O autorze
dr inż. Mateusz Buzała jest doktorem nauk rolniczych i właścicielem Bio Premium Food – ekologicznych delikatesów i sklepu internetowego ze zdrową żywnością. Stopień naukowy uzyskał na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy (obecnie Politechnika Bydgoska), gdzie prowadził badania naukowe i działalność dydaktyczną. Jest autorem polskich i zagranicznych publikacji naukowych z zakresu nauk rolniczych i nauk o żywności. Marka Bio Premium Food powstała z przekonania, że dostęp do wysokiej jakości żywności ekologicznej, superfoods i zdrowych produktów nie powinien być przywilejem nielicznych. Mateusz Buzała łączy warsztat naukowca z codzienną praktyką – osobiście selekcjonuje produkty trafiające do oferty sklepu, kierując się składem, pochodzeniem i jakością, a nie wyłącznie ceną. To podejście sprawia, że jego teksty o suplementacji i zdrowej żywności opierają się na faktach i badaniach naukowych, a nie na trendach marketingowych.
Profil naukowy: ResearchGate
Social media: @biopremiumfood