Yerba mate: jak ją parzyć, ile ma kofeiny i jak zacząć
Pierwsze podejście do yerba mate często kończy się gorzkim, nie do przełknięcia naparem i odstawieniem paczki na półkę. Przyczyną jest niemal zawsze temperatura – yerbę zalewa się wodą o 70-80°C, bo wrzątek wypala liście i wydobywa z nich gorycz, której nie da się już usunąć.
Co to jest i ile ma kofeiny
Yerba mate to susz z liści i gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), tradycyjny napój Argentyny, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii.
| Napój | Kofeina (porcja) |
|---|---|
| Espresso (30 ml) | ok. 60-80 mg |
| Kawa przelewowa (200 ml) | ok. 90-120 mg |
| Yerba mate (matero, kilka zalań) | ok. 70-90 mg |
| Herbata czarna (200 ml) | ok. 40-50 mg |
Yerba zawiera też teobrominę – ten sam związek co kakao – której działanie jest łagodniejsze i dłużej utrzymujące się niż samej kofeiny. Stąd opinie o „innym rodzaju pobudzenia" niż po kawie, choć porównania takie są z natury subiektywne.
Jak parzyć w matero
- Napełnij matero do 2/3 suszem
- Zatkaj wylot dłonią, odwróć i potrząśnij – najdrobniejszy pył osiądzie na dłoni, a nie w bombilli
- Przechyl naczynie, żeby susz utworzył skos, i wlej odrobinę letniej wody u podstawy. Odczekaj minutę, aż liście napęcznieją
- Wsuń bombillę w zwilżone miejsce i nie mieszaj nią później
- Dolewaj wodę 70-80°C zawsze w to samo miejsce
Ta sama porcja wytrzymuje kilkanaście zalań. Yerba jest „wypita", gdy napar staje się wodnisty i traci smak.
Bez matero? Zaparzysz ją w french pressie albo w kubku z sitkiem – 3-5 minut w wodzie 70-80°C. Będzie inna niż tradycyjna, ale całkiem przyjemna. Terere to wersja na zimno, popularna latem w Paragwaju: zalewasz zimną wodą, często z sokiem cytrynowym.
Na co uważać
- Nie pij bardzo gorącej. To istotna uwaga: Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaklasyfikowała picie bardzo gorących napojów (powyżej 65°C) jako prawdopodobnie rakotwórcze dla człowieka, a badania nad yerba mate prowadzono w populacjach pijących ją tradycyjnie wrzącą [2]. Temperatura 70-80°C, którą i tak zalecamy ze względu na smak, mieści się poniżej tego progu
- Zawartość kofeiny – kilka matero dziennie to dawka porównywalna z kilkoma kawami. Wieczorem lepiej odpuścić
- Nadwrażliwość na kofeinę, ciąża, nadciśnienie – obowiązują te same zasady ostrożności co przy kawie
- Bombilla musi być czysta – wilgotny susz w środku to pożywka dla pleśni. Przepłucz po każdym użyciu
FAQ - najczęściej zadawane pytania
W jakiej temperaturze parzyć yerba mate?
70-80°C. Wrzątek wypala liście i wydobywa nieodwracalną gorycz.
Ile kofeiny ma yerba mate?
Porcja z matero to około 70-90 mg kofeiny, czyli mniej więcej tyle co filiżanka kawy przelewowej.
Czy do yerba mate trzeba matero?
Nie. Zaparzysz ją w french pressie albo kubku z sitkiem, 3-5 minut w wodzie 70-80°C. Smak będzie inny niż tradycyjny.
Ile razy można zalewać yerba mate?
Kilkanaście razy z jednej porcji. Susz jest zużyty, gdy napar staje się wodnisty i traci smak.
Czy yerba mate jest szkodliwa?
Badania wiążące ją z ryzykiem nowotworów dotyczyły populacji pijących napar bardzo gorący. WHO klasyfikuje jako prawdopodobnie rakotwórcze picie napojów powyżej 65°C – zalecana temperatura 70-80°C wody daje napar poniżej tego progu.
Gdzie kupić yerba mate
W sklepie Bio Premium Food znajdziesz yerba mate oraz pozostałe herbaty.
Artykuł ma charakter informacyjny.
Piśmiennictwo naukowe
[1] Heck, C.I., de Mejia, E.G. (2007). Yerba mate tea (Ilex paraguariensis): a comprehensive review on chemistry, health implications, and technological considerations. Journal of Food Science, 72(9), R138-R151.
[2] Loomis, D., Guyton, K.Z., Grosse, Y. i wsp. (2016). Carcinogenicity of drinking coffee, mate, and very hot beverages. The Lancet Oncology, 17(7), 877-878.
O autorze
dr inż. Mateusz Buzała jest doktorem nauk rolniczych i właścicielem Bio Premium Food – ekologicznych delikatesów i sklepu internetowego ze zdrową żywnością. Stopień naukowy uzyskał na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy (obecnie Politechnika Bydgoska), gdzie prowadził badania naukowe i działalność dydaktyczną. Jest autorem polskich i zagranicznych publikacji naukowych z zakresu nauk rolniczych i nauk o żywności. Marka Bio Premium Food powstała z przekonania, że dostęp do wysokiej jakości żywności ekologicznej, superfoods i zdrowych produktów nie powinien być przywilejem nielicznych. Mateusz Buzała łączy warsztat naukowca z codzienną praktyką – osobiście selekcjonuje produkty trafiające do oferty sklepu, kierując się składem, pochodzeniem i jakością, a nie wyłącznie ceną. To podejście sprawia, że jego teksty o suplementacji i zdrowej żywności opierają się na faktach i badaniach naukowych, a nie na trendach marketingowych.
Profil naukowy: ResearchGate
Social media: @biopremiumfood