W skrócie: Yerba mate parzy się wodą o temperaturze 70 do 80°C, bo wrzątek wypala liście i wydobywa gorycz, której nie da się usunąć. Porcja z matero przy kilku zalaniach ma około 70 do 90 mg kofeiny, czyli mniej więcej tyle, co espresso. Yerba zawiera też teobrominę, która działa łagodniej i dłużej niż kofeina.
Yerba mate: jak ją parzyć, ile ma kofeiny i jak zacząć
Pierwsze podejście do yerba mate często kończy się gorzkim, nie do przełknięcia naparem i odstawieniem paczki na półkę. Przyczyną jest niemal zawsze temperatura, yerbę zalewa się wodą o 70-80°C, bo wrzątek wypala liście i wydobywa z nich gorycz, której nie da się już usunąć.
Co to jest i ile ma kofeiny
Yerba mate to susz z liści i gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), tradycyjny napój Argentyny, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii.
| Napój | Kofeina (porcja) |
|---|---|
| Espresso (30 ml) | ok. 60-80 mg |
| Kawa przelewowa (200 ml) | ok. 90-120 mg |
| Yerba mate (matero, kilka zalań) | ok. 70-90 mg |
| Herbata czarna (200 ml) | ok. 40-50 mg |
Yerba zawiera też teobrominę, ten sam związek co kakao, której działanie jest łagodniejsze i dłużej utrzymujące się niż samej kofeiny. Stąd opinie o „innym rodzaju pobudzenia" niż po kawie, choć porównania takie są z natury subiektywne.
Jak parzyć w matero
- Napełnij matero do 2/3 suszem
- Zatkaj wylot dłonią, odwróć i potrząśnij, najdrobniejszy pył osiądzie na dłoni, a nie w bombilli
- Przechyl naczynie, żeby susz utworzył skos, i wlej odrobinę letniej wody u podstawy. Odczekaj minutę, aż liście napęcznieją
- Wsuń bombillę w zwilżone miejsce i nie mieszaj nią później
- Dolewaj wodę 70-80°C zawsze w to samo miejsce
Ta sama porcja wytrzymuje kilkanaście zalań. Yerba jest „wypita", gdy napar staje się wodnisty i traci smak.
Bez matero? Zaparzysz ją w french pressie albo w kubku z sitkiem, 3-5 minut w wodzie 70-80°C. Będzie inna niż tradycyjna, ale całkiem przyjemna. Terere to wersja na zimno, popularna latem w Paragwaju: zalewasz zimną wodą, często z sokiem cytrynowym.
Na co uważać
- Nie pij bardzo gorącej. To istotna uwaga: Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaklasyfikowała picie bardzo gorących napojów (powyżej 65°C) jako prawdopodobnie rakotwórcze dla człowieka, a badania nad yerba mate prowadzono w populacjach pijących ją tradycyjnie wrzącą [2]. Temperatura 70-80°C, którą i tak zalecamy ze względu na smak, mieści się poniżej tego progu
- Zawartość kofeiny, kilka matero dziennie to dawka porównywalna z kilkoma kawami. Wieczorem lepiej odpuścić
- Nadwrażliwość na kofeinę, ciąża, nadciśnienie, obowiązują te same zasady ostrożności co przy kawie
- Bombilla musi być czysta, wilgotny susz w środku to pożywka dla pleśni. Przepłucz po każdym użyciu
FAQ - najczęściej zadawane pytania
W jakiej temperaturze parzyć yerba mate?
70-80°C. Wrzątek wypala liście i wydobywa nieodwracalną gorycz.
Ile kofeiny ma yerba mate?
Porcja z matero to około 70-90 mg kofeiny, czyli mniej więcej tyle co filiżanka kawy przelewowej.
Czy do yerba mate trzeba matero?
Nie. Zaparzysz ją w french pressie albo kubku z sitkiem, 3-5 minut w wodzie 70-80°C. Smak będzie inny niż tradycyjny.
Ile razy można zalewać yerba mate?
Kilkanaście razy z jednej porcji. Susz jest zużyty, gdy napar staje się wodnisty i traci smak.
Czy yerba mate jest szkodliwa?
Badania wiążące ją z ryzykiem nowotworów dotyczyły populacji pijących napar bardzo gorący. WHO klasyfikuje jako prawdopodobnie rakotwórcze picie napojów powyżej 65°C, zalecana temperatura 70-80°C wody daje napar poniżej tego progu.
Gdzie kupić yerba mate
W sklepie Bio Premium Food znajdziesz yerba mate oraz pozostałe herbaty.
Artykuł ma charakter informacyjny.
Najczęstsze pytania
Czy yerba mate ma więcej kofeiny niż kawa?
Nie. Kubek kawy przelewowej ma około 90 do 120 mg kofeiny, a yerba z matero przy kilku zalaniach około 70 do 90 mg.
Z jakiej rośliny jest yerba mate?
Z liści i gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis). To tradycyjny napój Argentyny, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii.
Dlaczego yerba mate jest gorzka?
Najczęściej przez zbyt gorącą wodę. Wrzątek wydobywa z liści gorycz, więc lepiej zalewać susz wodą o temperaturze 70 do 80°C.
W naszym sklepie: w kategorii yerba mate znajdziesz m.in. yerba mate green bio i yerba mate z guaraną.
Piśmiennictwo naukowe
[1] Heck, C.I., de Mejia, E.G. (2007). Yerba mate tea (Ilex paraguariensis): a comprehensive review on chemistry, health implications, and technological considerations. Journal of Food Science, 72(9), R138-R151.
[2] Loomis, D., Guyton, K.Z., Grosse, Y. i wsp. (2016). Carcinogenicity of drinking coffee, mate, and very hot beverages. The Lancet Oncology, 17(7), 877-878.
O autorze
dr inż. Mateusz Buzała jest doktorem nauk rolniczych i właścicielem Bio Premium Food, ekologicznych delikatesów i sklepu internetowego ze zdrową żywnością. Stopień naukowy uzyskał na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy (obecnie Politechnika Bydgoska), gdzie prowadził badania naukowe i działalność dydaktyczną. Jest autorem polskich i zagranicznych publikacji naukowych z zakresu nauk rolniczych i nauk o żywności. Marka Bio Premium Food powstała z przekonania, że dostęp do wysokiej jakości żywności ekologicznej, superfoods i zdrowych produktów nie powinien być przywilejem nielicznych. Mateusz Buzała łączy warsztat naukowca z codzienną praktyką, osobiście selekcjonuje produkty trafiające do oferty sklepu, kierując się składem, pochodzeniem i jakością, a nie wyłącznie ceną. To podejście sprawia, że jego teksty o suplementacji i zdrowej żywności opierają się na faktach i badaniach naukowych, a nie na trendach marketingowych.
Profil naukowy: ResearchGate
Social media: @biopremiumfood