Czy erytrytol (erytrol) to bezpieczny zamiennik cukru?
Erytrytol (erytrol) jest powszechnie stosowanym słodzikiem w żywności, a jego słodkość w porównaniu z sacharozą wynosi około 70%. Liczne badania nie wykazały negatywnych skutków jego stosowania na organizm oraz rozwijający się płód, dlatego może być spożywany przez kobiety w okresie ciąży oraz dzieci. Jest to bezpieczny dodatek do żywności, który skutecznie zapobiega rozwojowi próchnicy zębów.
Erytrytol występuje naturalnie w niektórych grzybach, owocach (arbuz, gruszka, winogrono) oraz produktach fermentowanych, takich jak: wino, piwo, miso czy sos sojowy. Na skalę przemysłową jest on wytwarzany w naturalnym procesie fermentacji przez drożdże.
Erytrytol jest prawie bezkalorycznym naturalnym słodzikiem (≤0,2 kcal/g) o niskiej masie cząsteczkowej, która pozwala na łatwe wchłonięcie go w jelicie cienkim w około 90% za pomocą dyfuzji biernej. Cecha ta sprawia, że jest on lepiej tolerowany w porównaniu z innymi słodzikami. Po wchłonięciu erytrytol jest rozprowadzany po organizmie, a maksymalne jego stężenie we krwi występuje w ciągu 1-2 godzin po spożyciu. Następnie stężenie stopniowo obniża się, aż zostanie całkowicie wyeliminowany z krwiobiegu w ciągu 24-48 godzin od spożycia. Organizm ludzki nie posiada enzymów, które mogą rozkładać erytrytol, dlatego wchłonięta frakcja erytrytolu nie podlega metabolizmowi ogólnoustrojowemu i jest wydalana w postaci niezmienionej z moczem. Niewchłonięty w jelicie cienkim erytrytol (<10%) ulega fermentacji w jelicie grubym do lotnych kwasów tłuszczowych, które częściowo są metabolizowane w komórkach nabłonka okrężnicy lub wątrobie, a niewielka ich ilość jest wydalana z kałem.
Dzięki dobremu wchłanianiu w jelitach erytrytol jest lepiej tolerowany w porównaniu z innymi słodzikami i dlatego wykazuje on mniej niepożądanych skutków ubocznych w postaci wzdęć, bólu brzucha i efektu przeczyszczającego. Spożywanie go z pokarmami stałymi jest lepiej tolerowane niż z napojami, ponieważ trawienie produktów spożywczych jest wolniejsze, co zapewnia dłuższy okres wchłaniania. Wystąpienie skutków ubocznych jest zależne od dawki spożytego słodzika, okresu adaptacji oraz indywidualnej tolerancji organizmu.
Erytrytol posiada indeks glikemiczny (IG) równy 0, dlatego jest to odpowiedni zamiennik cukru dla osób chorych na cukrzycę (diabetyków) oraz osób ze stanem przedcukrzycowym, ponieważ nie zwiększa stężenia glukozy ani insuliny we krwi w przeciwieństwie do sacharozy. Indeks glikemiczny informuje o tym, jak szybko po spożyciu danego produktu wzrasta stężenie glukozy we krwi, czyli im wyższa wartość IG, tym gwałtowniejszy wzrost glukozy we krwi. Większość powikłań wynikających z przewlekłej hiperglikemii ma swoje źródło w uszkodzeniu śródbłonka, cienkiej warstwy komórek wyścielającej układ sercowo-naczyniowy. Wykazano, że w warunkach wysokiego stężenia glukozy erytrytol ma działanie ochronne na śródbłonek prowadząc do zapobiegania lub opóźnienia wystąpienia powikłań cukrzycowych.
Piśmiennictwo:
Bernt WO, Borzelleca JF, Flamm G, Munro IC. Erythritol: a review of biological and toxicological studies. Regul. Toxicol. Pharmacol. 1996; 24(2): 191-197.
Boesten, D.M.P.H.J., den Hartog, G.J.M., de Cock, P. et al. (2015). Health effects of erythritol. Nutrafoods, 14, 3–9.
de Cock P, Mäkinen K, Honkala E, Saag M, Kennepohl E, Eapen A. Erythritol is more effective than xylitol and sorbitol in managing oral health endpoints. Int. J. Dent. 2016; 2016:9868421.
de Cock, Peter and Bechert, Claire-Lise. Erythritol. Functionality in noncaloric functional beverages. Pure and Applied Chemistry, 2002; 74(7): 1281-1289.
Regnat K, Mach RL, Mach-Aigner AR. Erythritol as sweetener-wherefrom and whereto? Appl. Microbiol. Biotechnol. 2018; 102(2): 587-595.
Wölnerhanssen BK, Cajacob L, Keller N, Doody A, Rehfeld JF, Drewe J, Peterli R, Beglinger C, Meyer-Gerspach AC. Gut hormone secretion, gastric emptying, and glycemic responses to erythritol and xylitol in lean and obese subjects. Am. J. Physiol. Endocrinol. Metab. 2016; 310(11): 1053-1061.